Lightful Tree
FA

صحابهٔ پیامبر اسلام، محمد ﷺ

خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي

«بهترین مردم، مردمان قرن من‌اند» (بخاری ۲۶۵۲، مسلم ۲۵۳۳). مردان و زنانی که او را دیدند، به او ایمان آوردند و مسلمان از دنیا رفتند. در اینجا ده تنی را می‌یابید که او به آنان مژدهٔ بهشت داد، خلفایی که پس از او امت را رهبری کردند از ابوبکر تا آخرین خلیفهٔ عثمانی، و صحابه را در گروه‌ها: نخستین مؤمنان، مهاجران و انصار، کسانی که در بدر جنگیدند، فرماندهان و جنگجویان، عالمان و زنان. هر نامی را برگزینید تا ببینید که بود و منابعش چیست.

۴۰۷ صحابی، که ۳۴ تن از آنان زن‌اند، و ۱۰۳ خلیفه، هر یک با منابع.

عشرهٔ مبشره

پیامبر ﷺ در یک حدیث ده مرد را نام برد که اهل بهشت‌اند: «ابوبکر در بهشت است، عمر در بهشت است، عثمان در بهشت است، علی در بهشت است، طلحه در بهشت است، زبیر در بهشت است، عبدالرحمن بن عوف در بهشت است، سعد [بن ابی‌وقاص] در بهشت است، سعید [بن زید] در بهشت است، و ابوعبیده بن جراح در بهشت است» (ترمذی ۳۷۴۷، از عبدالرحمن بن عوف؛ سعید بن زید نیز آن را روایت کرده است، ترمذی ۳۷۴۸ و ابوداوود ۴۶۴۹–۴۶۵۰).

    خلفای راشدین

    پس از پیامبر ﷺ، چهار تن از نزدیک‌ترین صحابه‌اش رهبری امت را بر عهده داشتند، و مدتی کوتاه نیز نوه‌اش حسن، که در سال ۴۱ ه‍.ق خلافت را به معاویه واگذاشت تا جنگ پایان یابد. پیامبر ﷺ فرموده بود: «خلافت در امت من سی سال است، سپس پس از آن پادشاهی خواهد بود» (ترمذی ۲۲۲۶؛ در ابوداوود ۴۶۴۶–۴۶۴۷ «خلافت نبوت» آمده است).

      خلفای پس از آنان

      از معاویه در سال ۴۱ ه‍.ق تا عبدالمجید دوم در سال ۱۹۲۴ م، این عنوان در چهار خاندان دست به دست شد: امویان دمشق، عباسیان بغداد، عباسیان قاهره در سایهٔ ممالیک، و عثمانیان. جز معاویه و عبدالله بن زبیر، خلفای بعدی صحابی نبودند: نشانِ روی هر نام می‌گوید که او صحابی بود، تابعی‌ای که صحابه را دیده بود، یا بعدها می‌زیست.

      اهل بدر

      مسلمانانی که در رمضان سال ۲ ه‍.ق (مارس ۶۲۴ م) در بدر حاضر بودند از برترین صحابه‌اند: پیامبر ﷺ آنان را «از برترین مسلمانان» شمرد (بخاری ۳۹۹۲)، و فرمود که الله بر آنان نظر افکند و فرمود: «هرچه می‌خواهید بکنید، که من شما را آمرزیده‌ام» (بخاری ۳۰۰۷). ابن‌اسحاق آنان را به ترتیب قبیله برمی‌شمارد: مهاجرانِ قریش، سپس اوس و خزرجِ مدینه. چهارده تن از آنان در این غزوه به شهادت رسیدند؛ اینجا نشان داده شده‌اند. چند تنی که به جای دیگری فرستاده شده بودند سهم گرفتند و از آنان شمرده می‌شوند.

      صحابه به تفکیک گروه

      صحابی کسی است که پیامبر ﷺ را در حال ایمان دیده و مسلمان از دنیا رفته باشد. شمار آنان به ده‌ها هزار تن می‌رسید؛ اینان کسانی‌اند که تاریخ بیش از همه به یاد دارد. گروهی را برگزینید، یا در بالا نامی را جست‌وجو کنید.

        دربارهٔ این صفحه

        چه کسی صحابی شمرده می‌شود

        در اصطلاح محدثان، صحابی کسی است که پیامبر ﷺ را در حال ایمان به او دیده و مسلمان از دنیا رفته باشد (ابن‌حجر، الإصابة). کسانی که از صحابه دانش آموختند بی‌آنکه او را ببینند، تابعین‌اند. نشانِ روی هر نام نشان می‌دهد که آن شخص از کدام نسل است.

        خلفا

        این صفحه خلفایی را برمی‌شمارد که مورخان اهل سنت برمی‌شمارند: خلفای راشدین، امویان دمشق، عباسیان بغداد و ادامهٔ سلسلهٔ آنان در قاهره در سایهٔ ممالیک، و عثمانیان از سلیم اول به بعد. عبدالله بن زبیر، که از سال ۶۴ تا ۷۳ ه‍.ق در بیشتر جهان اسلام به خلافت شناخته می‌شد، در کنار امویانِ هم‌روزگارش آمده است. ادعاهای رقیبِ امویان قرطبه و فاطمیان در مدخل‌های هم‌روزگارانشان توضیح داده شده است.

        منابع

        الإصابة اثر ابن‌حجر، الاستیعاب اثر ابن‌عبدالبر، الطبقات اثر ابن‌سعد، سیر أعلام النبلاء اثر ذهبی، تاریخ طبری، تاریخ الخلفاء اثر سیوطی و مجموعه‌های حدیث. پنل هر شخص منابعی را که برای مدخل او به کار رفته فهرست می‌کند.