پیامبران، از آدم تا محمد ﷺ

هر رسولی نبی است؛ اما هر نبی‌ای رسول نیست. قرآن این دو را از هم جدا می‌کند: «و پیش از تو هیچ رسول و هیچ نبی‌ای نفرستادیم …» (۲۲:۵۲)، و موسی و اسماعیل را «رسول و نبی» می‌خواند (۱۹:۵۱، ۱۹:۵۴).

عالمان اهل سنت مرز میان این دو را به دو گونه ترسیم می‌کنند:

1. نبی شریعتی را از راه وحی دریافت می‌کند تا به آن عمل کند، هرچند به ابلاغ آن مأمور نباشد؛ و اگر به ابلاغ آن مأمور باشد، رسول نیز هست (باجوری، تحفة المرید؛ تفتازانی، شرح العقائد النسفیة، که می‌افزاید گاه داشتن کتاب نیز شرط شمرده می‌شود)؛
2. رسول شریعتی تازه می‌آورد، در حالی که نبی ممکن است برای پاسداشت شریعتِ پیش از خود نیز فرستاده شود (بیضاوی در تفسیر ۲۲:۵۲)، هرچند بیضاوی در تفسیر ۱۹:۵۴ یادآور می‌شود که لازم نیست رسول شریعتی از آنِ خود بیاورد.

نوح «نخستین رسولی است که الله به سوی اهل زمین فرستاد» (بخاری ۴۴۷۶، مسلم ۱۹۳)؛ آدم، پیش از او، نبی‌ای بود که الله به او آموخت و با او سخن گفت. پنج رسولِ «اولوالعزم» (۴۶:۳۵) عبارت‌اند از: نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد ﷺ، که قرآن دو بار آنان را با هم نام می‌برد (۳۳:۷، ۴۲:۱۳).

شمار آنان را الله بهتر می‌داند. در روایات، شمار پیامبران ۱۲۴٬۰۰۰ و شمار رسولان ۳۱۳ یا ۳۱۵ آمده است، و حاکم روایتِ ۳۱۵ رسول را صحیح دانسته است؛ تفتازانی و باجوری بر آن‌اند که بهتر است عددی تعیین نشود، زیرا «برخی از آنان را بر تو حکایت کرده‌ایم و برخی را بر تو حکایت نکرده‌ایم» (غافر ۴۰:۷۸).

در این صفحه، پیامبری که قرآن یا حدیثی صحیح او را رسول می‌خواند با برچسب رسول مشخص شده است، و آنکه تنها نبوتش بیان شده با برچسب نبی. هرجا عالمان او را به گونه‌ای دیگر شمرده‌اند، مدخلش آن را بیان می‌کند.